Van droom naar boek. Stappenplan om zelf je boek uit te geven

In het kort 

Zelf je boek uitgeven begint niet door met je manuscript naar de drukker te gaan, maar bij een paar keuzes vooraf. Grofweg doorloop je zes fases: je maakt een planning, regelt redactie en correctie, werkt aan een pakkende titel en achterflap, zorgt voor een professionele cover en vormgegeven binnenwerk, publiceert en distribueert je boek en zorgt voor je marketing. Hieronder loop ik die fases rustig met je door.

Je hebt een boek geschreven. Of in elk geval: een eerste versie. Tussen je werk, je gezin en alles wat er verder speelt door heb je jouw verhaal op papier gekregen, en dat is al een prestatie op zich. En nu wil je het uitgeven. Zelf, maar wel professioneel, zodat het voor de lezer niet te onderscheiden is van een boek van een traditionele uitgever.

Alleen: waar begin je? Dat is precies de vraag waar veel schrijvers op vastlopen. In deze blog vind je een rustig stappenplan om zelf een boek uit te geven in eigen beheer, van de eerste keuze tot de lancering.

Toen ik zelf uitzocht hoe je een boek zelfstandig uitgeeft, viel me vooral op hoe versnipperd die informatie is. De ene site zei dit, de volgende iets heel anders, en nergens werd duidelijk welke stap nou eerst kwam. Ik snap dus goed dat je even door de bomen het bos niet meer ziet. Wat mij hielp, was het proces opknippen in behapbare stappen. Die stappen deel ik daarom hier met je.

Waarom zou je zelf je boek uitgeven?

Steeds meer schrijvers kiezen ervoor om hun boek in eigen beheer uit te geven, ook wel zelfstandig uitgeven genoemd. Het aantrekkelijke eraan is dat je zelf de regie houdt: over je verhaal, je vormgeving, je planning en het moment waarop je boek verschijnt.

Daar staat wel wat tegenover. De onderdelen die een uitgeverij normaal regelt, van redactie tot verkoop, regel je nu zelf door daarvoor op de juiste momenten de juiste professionals in te schakelen. Je wordt in feite je eigen uitgever. Dat klinkt als veel werk, en toch valt het reuze mee zodra je de stappen in een logische volgorde zet. En dat is precies wat we hier gaan doen.

Stap 1: Maak een routekaart en planning

Begin niet bij de uitvoering, maar bij het overzicht. Een paar keuzes aan het begin bepalen namelijk je hele route.

Denk eerst na over de vorm: wil je een papieren boek, een e-book, een luisterboek of een combinatie daarvan? Die keuze heeft invloed op je planning, je kosten en het aantal mensen dat je onderweg inschakelt. Bepaal daarnaast voor wie je schrijft en wat je doel is. Breng je vooral een boek uit binnen je eigen kring, of wil je een groter lezerspubliek bereiken?

Kijk daarna naar je lanceermoment. Wanneer kan het praktisch, en wanneer voelt het symbolisch kloppend? Een zomerroman die in juni verschijnt, een boek over mentale gezondheid rond de Week van de mentale gezondheid, een herfstverhaal voor kinderen eind september: zo’n moment geeft richting aan je planning en maakt je boek meteen makkelijker onder de aandacht te brengen.

Zet die keuzes vervolgens in een realistische planning die past bij jouw leven. Zie zo’n planning als je kompas: hij houdt je op koers en voorkomt dat je halverwege verdwaalt. Dat overzicht is precies wat mijn gratis routekaart je alvast geeft.

Stap 2: Redactie en correctie

Een goed verhaal is de basis, maar een professioneel boek vraagt ook om een frisse blik van anderen. Dat begint bij je proeflezers en gaat daarna over in de verschillende vormen van redactie.

Begin met proeflezers uit je eigen doelgroep. Zij zijn je eerste publiek en laten je zien hoe je verhaal “valt”: waar het tempo hapert, wat onduidelijk is, of een wending klopt. Kies dus lezers die het genre dat je schrijft ook echt graag lezen, want alleen dan krijg je bruikbare feedback. En natuurlijk mogen je schoonmoeder en je buurvrouw die Nederlands heeft gestudeerd ook meelezen 😉, maar beperk je daar niet toe.

Daarna doorloopt je manuscript drie vormen van redactie, elk met een eigen doel:

• Inhoudelijke redactie kijkt naar de grote lijnen: je plot, je spanningsboog, je personages en de opbouw. Werkt je verhaal echt, en houdt het de lezer vast?
• Tekstuele redactie (ook wel persklaarmaken) verfijnt de tekst zelf: soepele zinnen, een consistente stijl en een prettige leesbaarheid, terwijl je eigen schrijfstem overeind blijft.
• Correctie is de allerlaatste check, vlak voor de drukker. Hier gaan de kleine dingen eruit, zoals typefouten, een vergeten spatie of een verkeerd geplaatst aanhalingsteken.

Bij traditionele uitgeverijen doorloopt een manuscript deze rondes standaard, en soms zelfs meerdere keren. Als auteur in eigen beheer regel je die zorgvuldigheid zelf. Meestal werk je daarbij met meerdere professionals, want voor elke stap schakel je iemand in die daar goed in is: een inhoudelijk redacteur, een persklaarmaker/tekstueel redacteur en een corrector. Een redacteur neemt je verhaal trouwens niet over: jij blijft eigenaar en beslist zelf wat je overneemt van de voorgestelde wijzigingen. Dat kost tijd, eerlijk is eerlijk, maar het is precies wat je boek professioneel maakt.

Stap 3: Titel en achterflaptekst

Zodra je boek in een (online) winkel ligt, doen je titel en achterflap het werk. Dat is vaak het eerste, en soms het enige, wat een lezer van je boek te zien krijgt.

Besteed daarom aandacht aan:

• een titel die nieuwsgierig maakt en past bij je genre en doelgroep;
• een achterflaptekst die duidelijk maakt waar je boek over gaat, én waarom het de moeite waard is.

Laat ook hier een paar mensen meelezen en kijk wat blijft hangen. In een aparte blog ga ik dieper in op het schrijven van een sterke achterflaptekst.

Stap 4: Cover en binnenwerk

Je cover is vaak het eerste wat iemand van je boek ziet. Nog voordat je flaptekst gelezen wordt, heeft een lezer al een indruk of je boek professioneel oogt. Werk daarom met een vormgever die ervaring heeft met boekcovers, en kies kleuren, letters en een sfeer die kloppen met je genre en je lezers.

Ook je binnenwerk telt mee. De opmaak, het lettertype, de regelafstand en de marges bepalen hoe prettig je boek leest. Het mooiste is als een lezer daar niet eens bij stilstaat en gewoon rustig kan doorlezen.

Stap 5: Publiceren en verkopen

Dit is de fase waarin je manuscript echt een boek wordt dat lezers kunnen kopen. Daar komen een paar keuzes bij kijken, en juist hier merk je dat zelf uitgeven ook een stukje uitgeverswerk is.

Druk: digitaal of offset. Voor kleine oplages, en om uit te proberen hoeveel vraag er is, is digitaal drukken (waaronder print on demand; wat feitelijk het digitaal drukken van één exemplaar is) meestal het handigst. Lage startkosten, en je kunt makkelijk bijbestellen. Ga je richting grotere aantallen, dan wordt offsetdruk vaak voordeliger per boek.

ISBN. Wil je je boek verkopen via winkels en platforms, dan heb je een ISBN nodig, het unieke nummer waarmee je boek herkenbaar en bestelbaar wordt. Je vraagt het ISBN aan via Bureau ISBN (isbn.nl). Jij wordt dan zelf als uitgever geregistreerd, en hebt daardoor de volledige controle over je eigen gegevens. Sommige platforms bieden een gratis ISBN aan of tegen een kleine vergoeding, maar dan staat dat platform als uitgever van jouw boek geregistreerd. Dat heeft gevolgen voor je zeggenschap over je metadata en voor bepaalde vergoedingen. Wil je zelf de uitgever zijn en alle controle houden, vraag je ISBN dan gewoon zelf aan. Let op: een e-book heeft een eigen ISBN, los van je papieren editie. Het kan daarom voordeliger zijn om direct een set van 10 ISBN’s te kopen, als je van plan bent om meerdere boeken uit te geven.

De vaste boekenprijs. Wist je dat je voor een papieren boek in Nederland zelf een vaste verkoopprijs vaststelt en die officieel moet registreren bij het Commissariaat voor de Media, via devasteboekenprijs.nl? Dat is een verplichting vanuit de Wet op de vaste boekenprijs, en het is zo’n stap die veel schrijvers niet zien aankomen. Voor e-books en luisterboeken geldt deze wet niet. Het is geen ingewikkelde stap, maar hij luistert wel nauw en je wilt hem op het juiste moment zetten.

Verkoopkanalen. Er is niet één juiste plek om je boek te verkopen. In de praktijk werkt een mix vaak het best, en elk kanaal heeft zijn eigen bereik, marge en spelregels:

• Je eigen website of webshop geeft je de hoogste marge en direct contact met je lezer. Je regelt dan zelf betaling, verzending en zichtbaarheid.
• Bol is voor veel lezers dé plek om boeken te zoeken. Je kunt daar verkopen via je eigen Bol-account of via je aansluiting bij het Centraal Boekhuis, twee routes met elk hun eigen marge en voorwaarden.
• Boekhandels zijn mooi, maar hier botsen verwachtingen vaak met de werkelijkheid. Je boek ligt niet automatisch in de winkel, ook niet met een ISBN. Boekhandels kiezen bewust wat ze inkopen. Persoonlijk contact, consignatie en lokale binding vergroten hierin je kansen aanzienlijk.
• Er zijn ook plekken speciaal voor zelfstandig uitgegeven boeken, zoals boekwinkel De Boekpub.
• En vergeet de bibliotheken niet: via NBD Biblion kan je boek, na goedkeuring, in de collectie worden opgenomen wat goed is voor langdurige zichtbaarheid.

Welke mix bij jouw boek past, hangt af van je doel en je lezers. En eerlijk? Meerdere routes kunnen hier kloppen. Er is geen standaardroute die voor elk boek werkt: een roman vraagt soms om andere keuzes dan een werkboek of een persoonlijk levensverhaal. Juist daarom is overzicht hier goud waard.

Wil je ook een e-book uitbrengen? Dan vergroot je je bereik. Je e-book bied je aan via een centrale partij of rechtstreeks per platform, zoals Kobo Writing Life (met koppeling naar Bol) of Amazon Kindle Direct Publishing.

Stap 6: Marketing en lancering

Als zelfstandig publicerend auteur zorg je zelf voor de promotie van je boek. Dat klinkt al snel als een hele klus, met het idee dat je overal tegelijk zichtbaar moet zijn en jezelf moet gaan “verkopen”. Gelukkig hoeft dat niet. Goede boekmarketing draait niet om het hardst roepen, maar om verbinding: de juiste lezers laten kennismaken met een verhaal dat bij hen past.

Handig om te weten is dat social media, je website en een nieuwsbrief elk hun eigen rol spelen. Social media is de plek waar mensen je leren kennen en nieuwsgierig worden, bijvoorbeeld via een foto van je schrijfplek of een update over je proces. Je website is je online thuisbasis, de plek waar alles samenkomt: wie je bent, wat je boek is en hoe iemand het kan bestellen. En een nieuwsbrief bouwt de meest betrokken groep lezers op, want wie zich inschrijft heeft daar zelf bewust voor gekozen. Je hoeft dus niet overal actief te zijn, kies liever één of twee kanalen die bij je passen en die je kunt volhouden.

Marketing werkt bovendien het best als je er ruim vóór je publicatiedatum mee begint, niet pas in de week van de lancering zelf. Denk aan een rustige opbouw: eerst je proces laten zien en je eerste lezers verzamelen, later je cover onthullen en proeflezers inzetten voor recensies, en tegen de lancering toe de puntjes op de i. Weet je nog dat lanceermoment uit stap 1? Dat komt hier terug: hoe eerder je begint, hoe minder je op de dag zelf vanaf nul hoeft te beginnen.

Tot slot

Zelf je boek uitgeven vraagt inzet, dat ga ik niet mooier maken dan het is. Het lastige zit meestal niet in het vinden van de informatie, want die staat inmiddels overal. Het lastige is de volgorde bewaken, op de juiste momenten de goede keuzes maken en niet halverwege vastlopen. Precies dáár maakt overzicht en een beetje begeleiding het verschil.

En dan komt er een moment dat je je boek vasthoudt, met jouw naam op de cover, en dat je denkt: dit heb ik zelf gedaan!

Wil je hier hulp bij?

Ik werk aan een online cursus waarin ik je stap voor stap door het hele proces meeneem, tot je boek er professioneel ligt. Precies de zes fases uit deze blog, met werkboeken, checklists en voorbeelden, zodat je de volgorde niet zelf hoeft te bewaken. Wil je als eerste horen wanneer die er is? Schrijf je dan gerust in op de intekenlijst, dan houd ik je op de hoogte. 😊

Schrijf je in op de intekenlijst »